01. Ai có quyền thừa kế theo pháp luật?

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, có 3 hàng thừa kế: thứ nhất gồm cha mẹ, vợ chồng, con đẻ; thứ hai gồm ông bà, anh chị em ruột, cháu; thứ ba gồm cụ, anh chị em của cha mẹ, con anh chị em ruột.

02. Thủ tục khai nhận thừa kế được thực hiện ở đâu?

Thực hiện tại phòng công chứng hoặc tổ hành nghề công chứng. Sau khi có văn bản khai nhận thừa kế công chứng, mang hồ sơ đến Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện để chuyển quyền sở hữu.

04. Hồ sơ khai nhận thừa kế cần những giấy tờ gì?

Cần: CCCD, giấy chứng tử, sổ hộ khẩu, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu di sản (sổ đỏ, hợp đồng mua bán), giấy chứng nhận con nuôi hoặc đăng ký kết hôn (nếu có), di chúc (nếu có).

Thủ Tục Khai Nhận Thừa Kế: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A Đến Z

Q: 03. Thuế khi nhận thừa kế đất đai là bao nhiêu?

Phải nộp thuế thu nhập cá nhân 10% trên giá trị tài sản thừa kế và lệ phí trước bạ 0,5%. Tuy nhiên, trường hợp nhận thừa kế bất động sản giữa vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi được miễn thuế theo khoản 1 Điều 4 Luật Thuế TNCN.

Q: 05. Trường hợp không có di chúc, di sản được chia như thế nào?

Di sản được chia theo hàng thừa kế thứ nhất, tất cả những người trong cùng một hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015.

1. Cơ Sở Pháp Luật Về Khai Nhận Thừa Kế

Thủ tục khai nhận thừa kế được điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp luật quan trọng tại Việt Nam. Bộ luật Dân sự 2015 (số 91/2015/QH13) là văn bản nền tảng, quy định chi tiết về quyền thừa kế, các hàng thừa kế, phần thừa kế và thời hiệu khởi kiện về thừa kế tại các điều 651 đến điều 680.

Cụ thể, Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 quy định ba hàng thừa kế theo thứ tự: hàng thừa kế thứ nhất gồm cha đẻ, mẹ đẻ, vợ chồng, con đẻ của người chết; hàng thừa kế thứ hai gồm ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh chị em ruột, con của con (cháu) đã chết trước người chết; hàng thừa kế thứ ba gồm cụ nội, cụ ngoại, anh chị em ruột của cha hoặc mẹ, con của anh chị em ruột, cha mẹ vợ hoặc cha mẹ chồng. Ngoài ra, Nghị định 123/2015/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hộ tịch về việc đăng ký khai sinh, khai tử và Điều 26 Thông tư 04/2020/TT-BTP hướng dẫn Luật Công chứng cũng là những cơ sở pháp lý quan trọng.

Luật Công chứng hiện hành quy định rõ: người thừa kế có thể yêu cầu công chứng văn bản khai nhận thừa kế hoặc lập văn bản khai nhận thừa kế phải có xác nhận của UBND cấp xã theo khoản 2 Điều 57 Luật Công chứng 2014. Văn bản khai nhận thừa kế phải được lập thành văn bản và phải được công chứng tại tổ hành nghề công chứng hoặc chứng thực tại UBND cấp xã theo quy định.

2. Hồ Sơ Cần Thiết Để Khai Nhận Thừa Kế

Để thực hiện thủ tục khai nhận thừa kế, người thừa kế cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ sau:

2.1 Giấy Tờ Cơ Bản

CMND/CCCD còn hiệu lực của tất cả người thừa kế.
Giấy chứng tử hoặc thông báo tử vong của người để lại di sản (trường hợp người chết).
Sổ hộ khẩu hoặc giấy tờ xác nhận quan hệ gia đình với người chết.
Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu đối với di sản thừa kế: sổ đỏ/sổ hồng, giấy tờ mua bán, hợp đồng tặng cho, quyết định thu hồi đất…

2.2 Giấy Tờ Chứng Minh Quan Hệ Nhân Thân

Trường hợp người thừa kế là con nuôi cần có giấy chứng nhận con nuôi hợp pháp. Nếu là vợ/chồng cần giấy đăng ký kết hôn. Nếu thừa kế theo di chúc cần bản di chúc hợp pháp kèm theo giấy chứng nhận di chúc công chứng (nếu có).

2.3 Trích Lục Sổ Đỏ và Giấy Tờ Đất Đai

Đối với di sản là bất động sản, cần trích lục sổ đỏ/sổ hồng từ Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện hoặc trung tâm hành chính công. Nếu sổ đỏ đứng tên người quá cố cần photo công chứng sổ đỏ. Nếu sổ đỏ bị mất phải làm thủ tục cấp lại trước khi khai nhận.

3. Quy Trình Khai Nhận Thừa Kế

3.1 Bước 1: Lập Hồ Sơ Khai Nhận Thừa Kế

Người thừa kế chuẩn bị bộ hồ sơ hoàn chỉnh bao gồm: giấy tờ cá nhân, giấy tờ chứng minh quan hệ với người để lại di sản, giấy tờ về di sản và di chúc (nếu có). Sau đó liên hệ với phòng công chứng hoặc tổ hành nghề công chứng được phép thực hiện dịch vụ khai nhận thừa kế.

3.2 Bước 2: Làm Việc Với Phòng Công Chứng

Tại phòng công chứng, công chứng viên sẽ kiểm tra toàn bộ hồ sơ, xác nhận tính hợp pháp của các giấy tờ, xác minh quan hệ thừa kế và lập văn bản khai nhận thừa kế. Người thừa kế phải có mặt trực tiếp và ký vào văn bản khai nhận. Công chứng viên sẽ niêm phong hồ sơ và cấp giấy chứng nhận.

3.3 Bước 3: Làm Thủ Tục Cấp Sổ Đỏ Mới

Sau khi có văn bản khai nhận thừa kế công chứng, người thừa kế mang hồ sơ đến Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai để làm thủ tục chuyển quyền sở hữu. Hồ sơ cần nộp gồm: văn bản khai nhận thừa kế, CMND/CCCD, sổ đỏ cũ, giấy tờ đất, tờ khai lệ phí trước bạ và tờ khai thuế thu nhập cá nhân (nếu phải nộp thuế).

3.4 Bước 4: Nộp Thuế Và Lệ Phí

Trường hợp nhận thừa kế đất đai, người thừa kế phải nộp thuế thu nhập cá nhân 10% trên giá trị tài sản thừa kế theo Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (sửa đổi bổ sung) và lệ phí trước bạ 0,5% theo Nghị định 10/2022/NĐ-CP. Tuy nhiên, theo Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân, trường hợp nhận thừa kế bất động sản giữa vợ với chồng; cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi và các đối tượng khác quy định tại khoản 1 Điều 4 được miễn thuế thu nhập cá nhân.

4. Trường Hợp Phức Tạp Thường Gặp

4.1 Không Có Di Chúc (Thừa Kế Theo Pháp Luật)

Trường hợp người để lại di sản chết không để lại di chúc, phần di sản sẽ được chia theo hàng thừa kế thứ nhất theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Tất cả những người trong cùng một hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau.

4.2 Có Nhiều Người Thừa Kế Khác Nhau

Nếu các thừa kế ở xa hoặc không thể có mặt trực tiếp, cần chuẩn bị giấy ủy quyền hợp pháp cho một người đại diện thực hiện thủ tục khai nhận. Giấy ủy quyền phải được công chứng tại tổ hành nghề công chứng.

4.3 Di Sản Là Đất Đai Có Tranh Chấp

Trường hợp di sản đất đai có tranh chấp giữa các thừa kế, cần giải quyết tranh chấp trước khi thực hiện thủ tục khai nhận. Các bên có thể thương lượng, hòa giải tại UBND cấp xã hoặc khởi kiện ra Tòa án nhân dân cấp huyện.

5. Lưu ý pháp lý và cách chuẩn bị hồ sơ

Trước khi áp dụng thông tin trong bài viết, người đọc nên xác định rõ loại quan hệ pháp luật, thời điểm phát sinh sự việc và cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ. Cùng một vấn đề có thể có cách xử lý khác nhau tùy vào giấy tờ đang có, địa bàn, tư cách của các bên và tình trạng giải quyết trước đó.

Ghi lại đầy đủ mốc thời gian, các bên liên quan và yêu cầu cần giải quyết.
Sắp xếp bản chính, bản sao và tài liệu điện tử theo từng nhóm; không giao bản gốc cho bên khác nếu chưa có biên nhận.
Đối chiếu thông tin trên giấy tờ với căn cước, đăng ký hoặc dữ liệu của cơ quan có thẩm quyền.
Kiểm tra thời hạn, phí, lệ phí và nơi nộp hồ sơ trước khi thực hiện.
Giữ lại biên nhận, thông báo bổ sung và kết quả giải quyết để làm căn cứ theo dõi.

Trong trường hợp hồ sơ có tranh chấp, tài sản có nhiều người cùng quyền, có yếu tố nước ngoài hoặc đã phát sinh quyết định của cơ quan nhà nước, nên được luật sư kiểm tra riêng trước khi ký, nộp hoặc từ bỏ bất kỳ quyền nào. Nội dung trên chỉ mang tính định hướng chung; quy định áp dụng cần được kiểm tra theo văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm xử lý.

Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết được biên soạn dựa trên các quy định pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, pháp luật có thể thay đổi và phụ thuộc vào từng tình tiết cụ thể. Bạn không nên tự ý áp dụng mà chưa tham khảo ý kiến luật sư. Vui lòng liên hệ Luật sư Huỳnh Tống Ngoan để được tư vấn chính xác.

6. Bài Viết Liên Quan

Người đọc nên đối chiếu hồ sơ thực tế với cơ quan có thẩm quyền trước khi thực hiện. Nếu phát sinh tranh chấp hoặc có nhiều tài liệu mâu thuẫn, cần lập bảng sự kiện, bảo quản chứng cứ và xin ý kiến chuyên môn để lựa chọn phương án phù hợp, tránh chỉ dựa vào thông tin khái quát trên mạng.

Thủ Tục Khai Nhận Thừa Kế: Hướng Dẫn Chi Tiết