1. Khung Pháp Lý Về Thương Mại Điện Tử Tại Việt Nam
Thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam được điều chỉnh bởi hệ thống văn bản pháp luật đồng bộ: Nghị định 52/2013/NĐ-CP (sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 85/2021/NĐ-CP), Luật Giao dịch điện tử 2023 (số 20/2023/QH15), Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân và các thông tư hướng dẫn của Bộ Công Thương.
Kinh doanh TMĐT đang bùng nổ tại TP. Hồ Chí Minh nói chung và tại các khu vực như Phường Bình Thới, quận 11 cũ nói riêng với hàng nghìn hộ kinh doanh, cá nhân bán hàng qua Shopee, TikTok Shop, Facebook, Zalo. Việc hiểu đúng và tuân thủ quy định pháp lý giúp tránh bị xử phạt và xây dựng uy tín kinh doanh bền vững.
2. Đăng Ký Website, Ứng Dụng Bán Hàng Trực Tuyến
2.1 Trường Hợp Phải Đăng Ký Với Bộ Công Thương
Theo Điều 52 Nghị định 52/2013/NĐ-CP, các chủ thể sau phải đăng ký/thông báo với Bộ Công Thương qua Cổng thông tin quản lý hoạt động thương mại điện tử (online.gov.vn):
- Thông báo (không cần phê duyệt): Doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh có website TMĐT bán hàng (không phải sàn TMĐT);
- Đăng ký (cần phê duyệt): Doanh nghiệp vận hành sàn giao dịch TMĐT, website đấu giá trực tuyến, website khuyến mại trực tuyến.
Cá nhân bán hàng qua mạng xã hội hoặc sàn TMĐT của bên khác (Shopee, Lazada, TikTok Shop) không phải đăng ký website TMĐT, nhưng vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.
2.2 Thủ Tục Thông Báo Website TMĐT Bán Hàng
- Đăng ký tài khoản tại cổng online.gov.vn;
- Điền đầy đủ thông tin: tên website, tên miền, mô tả hàng hóa/dịch vụ, thông tin chủ sở hữu;
- Nộp giấy tờ số hóa: CMND/CCCD hoặc Giấy phép kinh doanh;
- Hệ thống xác nhận thông báo trong vòng 3-5 ngày làm việc.
3. Nghĩa Vụ Thuế Khi Kinh Doanh Online
3.1 Cá Nhân Bán Hàng Online
Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, cá nhân kinh doanh qua nền tảng số (Shopee, TikTok, Facebook...) có doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở lên phải nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu:
- Thuế GTGT: 1% (phân phối hàng hóa), 5% (dịch vụ), 3% (sản xuất);
- Thuế TNCN: 0,5% (phân phối), 2% (dịch vụ), 1,5% (sản xuất);
- Các sàn TMĐT (Shopee, Lazada, TikTok Shop...) có trách nhiệm khấu trừ, khai và nộp thuế thay cho người bán từ ngày 01/7/2022.
3.2 Doanh Nghiệp Kinh Doanh TMĐT
Doanh nghiệp kinh doanh TMĐT chịu các loại thuế như doanh nghiệp thông thường: thuế GTGT, thuế TNDN (20%), lệ phí môn bài. Ngoài ra, doanh nghiệp vận hành sàn TMĐT có nghĩa vụ thu thập, cung cấp thông tin của người bán hàng cho cơ quan thuế theo yêu cầu.
4. Trách Nhiệm Pháp Lý Của Sàn Thương Mại Điện Tử
Theo Nghị định 85/2021/NĐ-CP, chủ sở hữu sàn TMĐT có các trách nhiệm nặng nề hơn:
- Xác thực thông tin người bán trước khi cho phép đăng bán hàng;
- Gỡ bỏ sản phẩm vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận yêu cầu của cơ quan nhà nước;
- Ngăn chặn, phát hiện và xử lý hàng giả, hàng nhái trên sàn;
- Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong các giao dịch qua sàn;
- Cung cấp thông tin, hỗ trợ cơ quan điều tra khi có yêu cầu.
5. Xử Lý Vi Phạm Trong Thương Mại Điện Tử
5.1 Các Vi Phạm Phổ Biến Và Mức Xử Phạt
Theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP và Nghị định 17/2022/NĐ-CP:
- Không thông báo/đăng ký website TMĐT với Bộ Công Thương: phạt từ 20.000.000 đến 40.000.000 đồng;
- Không thiết lập cơ chế để người mua kiểm tra thông tin trước khi đặt hàng: phạt từ 10.000.000 đến 20.000.000 đồng;
- Bán hàng giả, hàng nhái trên sàn TMĐT: phạt từ 5.000.000 đến 25.000.000 đồng và tịch thu tang vật;
- Không xuất hóa đơn điện tử: phạt từ 200.000 đến 2.000.000 đồng/lần vi phạm;
- Kinh doanh online mà trốn thuế: phạt từ 1-3 lần số thuế trốn, có thể truy cứu hình sự.
5.2 Cơ Chế Bảo Vệ Quyền Lợi Người Bán Và Người Mua
Người mua: có quyền đổi trả hàng trong trường hợp hàng không đúng mô tả (không cần giải thích lý do trong vòng 7-14 ngày tùy sàn); khiếu nại tại cơ quan bảo vệ người tiêu dùng, Bộ Công Thương.
Người bán: khi bị tài khoản/shop khóa oan hoặc bị xử lý sai, có thể khiếu nại trực tiếp với sàn; nếu không giải quyết thỏa đáng, có thể khởi kiện dân sự tại Tòa án yêu cầu bồi thường thiệt hại.
6. Lưu Ý Pháp Lý Cho Người Kinh Doanh Online
- Đăng ký kinh doanh (hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp) nếu kinh doanh thường xuyên, ổn định;
- Kê khai và nộp thuế đúng hạn, không để sàn TMĐT khấu trừ thay và bị truy thu thêm;
- Chỉ đăng bán hàng hóa có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, tránh hàng giả, hàng nhái;
- Lưu trữ toàn bộ hóa đơn mua vào, chứng từ xuất xứ hàng hóa để đối chiếu khi bị kiểm tra;
- Bảo mật thông tin khách hàng, không bán danh sách khách cho bên thứ ba.
Cá nhân và doanh nghiệp kinh doanh online tại Phường Bình Thới, quận 11 cũ, TP.HCM cần được tư vấn về tuân thủ pháp lý TMĐT, hãy liên hệ Luật sư Huỳnh Tống Ngoan để được hỗ trợ kịp thời.
Miễn trừ trách nhiệm: Quy định về thương mại điện tử thay đổi thường xuyên. Bài viết căn cứ theo các văn bản hiện hành tại thời điểm đăng tải. Vui lòng kiểm tra văn bản mới nhất và liên hệ Luật sư Huỳnh Tống Ngoan để được tư vấn cập nhật.
