1. Bảo Lãnh Tại Ngoại Là Gì?
Bảo lãnh tại ngoại (thuật ngữ pháp lý gọi là Bảo lĩnh hoặc Đặt tiền để bảo đảm) là một biện pháp ngăn chặn thay thế cho tạm giam trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự. Người được bảo lãnh không bị giam giữ mà được tại ngoại, nhưng phải cam kết có mặt khi có giấy triệu tập của cơ quan tố tụng.
Khi người thân bị bắt tạm giam, gia đình tại Phường Bình Thới, quận 11 cũ, TP. Hồ Chí Minh luôn mong muốn tìm cách xin cho bị can được tại ngoại. Tuy nhiên, không phải tội phạm nào cũng được bảo lãnh. Việc hiểu rõ luật sẽ giúp gia đình có hướng xử lý kịp thời, tránh bị lừa đảo "chạy án" mất tiền oan.
2. Biện Pháp Bảo Lĩnh (Người Thân/Cơ Quan Bảo Lãnh)
Căn cứ Điều 121 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, bảo lĩnh là việc cá nhân, cơ quan, tổ chức nhận giám sát, giáo dục bị can, bị cáo tại ngoại.
2.1 Điều Kiện Đối Với Bị Can Được Bảo Lĩnh
Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án sẽ căn cứ vào các yếu tố sau để quyết định cho bảo lĩnh:
- Tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội (thường ưu tiên tội phạm ít nghiêm trọng, nghiêm trọng hoặc rất nghiêm trọng do vô ý);
- Bị can có nhân thân tốt, có nơi cư trú rõ ràng;
- Thái độ khai báo thành khẩn, ăn năn hối cải;
- Không có dấu hiệu bỏ trốn, cản trở điều tra, tiêu hủy chứng cứ hoặc tiếp tục phạm tội.
2.2 Điều Kiện Đối Với Cá Nhân Nhận Bảo Lĩnh
Cá nhân muốn bảo lĩnh cho bị can phải đáp ứng tất cả các điều kiện sau:
- Là người đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;
- Có tư cách đạo đức tốt, chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật;
- Có thu nhập ổn định và có điều kiện quản lý người được bảo lĩnh;
- Phải là người thân thích của bị can, bị cáo (vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi, anh chị em ruột, ông bà nội ngoại...);
- Phải có ít nhất 02 người thân thích cùng đứng ra nhận bảo lĩnh.
2.3 Cơ Quan, Tổ Chức Nhận Bảo Lĩnh
Nếu bị can là thành viên của cơ quan, tổ chức (công ty nhà nước, đoàn thể), cơ quan đó có thể nhận bảo lĩnh. Việc bảo lĩnh phải có giấy xác nhận của người đứng đầu cơ quan.
3. Biện Pháp Đặt Tiền Để Bảo Đảm (Bảo Lãnh Bằng Tiền)
Căn cứ Điều 122 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 và Thông tư liên tịch 06/2018/TTLT-BCA-BQP-BTC-VKSNDTC-TANDTC, bị can, bị cáo hoặc người thân thích có thể đặt tiền để đảm bảo sự có mặt của bị can.
3.1 Mức Tiền Đặt Bảo Đảm Là Bao Nhiêu?
Mức tiền đặt bảo đảm không cố định nhưng không được thấp hơn các mức sau:
- Tội phạm ít nghiêm trọng: Không dưới 30.000.000 đồng;
- Tội phạm nghiêm trọng: Không dưới 100.000.000 đồng;
- Tội phạm rất nghiêm trọng: Không dưới 200.000.000 đồng;
- Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng: Không dưới 300.000.000 đồng.
Cơ quan tiến hành tố tụng có thể giảm mức tiền nếu bị can là thương binh, bệnh binh, người trên 70 tuổi, người dưới 18 tuổi, phụ nữ có thai hoặc gia đình thuộc diện hộ nghèo.
3.2 Xử Lý Tiền Đặt Bảo Đảm
Nếu bị can chấp hành đầy đủ giấy triệu tập, không bỏ trốn, không cản trở điều tra, số tiền đặt bảo đảm sẽ được trả lại toàn bộ sau khi có bản án, quyết định có hiệu lực của Tòa án hoặc khi vụ án bị đình chỉ.
Nếu bị can bỏ trốn hoặc cản trở điều tra, vi phạm cam kết, số tiền này sẽ bị tịch thu nộp ngân sách Nhà nước và bị can sẽ bị bắt tạm giam trở lại.
4. Hồ Sơ Và Thủ Tục Xin Bảo Lãnh Tại Ngoại
4.1 Bước 1: Chuẩn Bị Hồ Sơ
Hồ sơ xin bảo lĩnh gồm có:
- Đơn xin bảo lĩnh (đối với cá nhân) có xác nhận của UBND cấp xã nơi người đó cư trú; hoặc Đơn xin bảo lĩnh của cơ quan, tổ chức;
- Đơn xin đặt tiền bảo đảm (nếu áp dụng biện pháp đặt tiền);
- Giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân với bị can (Sổ hộ khẩu, Giấy khai sinh, Đăng ký kết hôn);
- CCCD/CMND của người nhận bảo lĩnh.
4.2 Bước 2: Nộp Đơn Cho Cơ Quan Có Thẩm Quyền
Gia đình nộp hồ sơ tại cơ quan đang trực tiếp thụ lý vụ án (Cơ quan Cảnh sát điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án).
4.3 Bước 3: Cơ Quan Tố Tụng Xem Xét Quyết Định
Người có thẩm quyền (Thủ trưởng Cơ quan điều tra, Viện trưởng Viện kiểm sát, Chánh án Tòa án) sẽ xem xét hồ sơ, đánh giá tính chất vụ án và nhân thân bị can. Nếu đồng ý, cơ quan điều tra phải có sự phê chuẩn của Viện kiểm sát cùng cấp trước khi ra Quyết định thay đổi biện pháp ngăn chặn (từ Tạm giam sang Bảo lĩnh/Đặt tiền).
5. Lưu Ý Quan Trọng Khi Xin Tại Ngoại
- Tại ngoại không phải là vô tội: Bảo lãnh tại ngoại chỉ là thay đổi biện pháp ngăn chặn, bị can vẫn tiếp tục bị điều tra và có thể phải chấp hành án phạt tù khi Tòa án tuyên án;
- Không nghe lời "cò mồi chạy án": Việc cho tại ngoại hoàn toàn phụ thuộc vào quy định pháp luật và đánh giá của cơ quan tố tụng. Đừng tin những đối tượng đòi hàng trăm triệu để "chạy tại ngoại" vì rất dễ dính vào tội Đưa hối lộ hoặc bị Lừa đảo chiếm đoạt tài sản;
- Cần Luật sư hỗ trợ: Đơn xin tại ngoại cần trình bày các căn cứ pháp lý, hoàn cảnh gia đình, tình tiết giảm nhẹ một cách thuyết phục. Luật sư sẽ tư vấn hồ sơ và làm việc với cơ quan điều tra hợp pháp, minh bạch.
Nếu người thân của bạn tại Phường Bình Thới, quận 11 cũ, TP.HCM vừa bị tạm giam và bạn muốn tìm hiểu khả năng xin bảo lãnh tại ngoại, hãy liên hệ Luật sư Huỳnh Tống Ngoan để được tư vấn khẩn cấp và bào chữa bảo vệ quyền lợi.
Miễn trừ trách nhiệm: Việc quyết định cho bảo lãnh tại ngoại thuộc thẩm quyền tuyệt đối của cơ quan tiến hành tố tụng. Bài viết cung cấp thủ tục theo luật định. Vui lòng liên hệ Luật sư Huỳnh Tống Ngoan để đánh giá khả năng áp dụng cho vụ án cụ thể.
