1. Tín Dụng Đen Và Tội Cho Vay Lãi Nặng
Tín dụng đen là hình thức cho vay tiền ngoài hệ thống tín dụng chính thức, với mức lãi suất "cắt cổ" do các cá nhân hoặc tổ chức tự phát thực hiện. Về mặt pháp lý, hành vi này được định danh là Tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự, quy định tại Điều 201 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).
Tại Phường Bình Thới, quận 11 cũ, TP. Hồ Chí Minh, tình trạng rải tờ rơi "cho vay trả góp", "vay không thế chấp" hoặc các ứng dụng (app) vay tiền qua mạng hoạt động rất mạnh. Lãi suất thực tế thường bị biến tướng qua các loại phí (phí làm hồ sơ, phí giải ngân, tiền phạt chậm trả), khiến con nợ lâm vào cảnh "lãi mẹ đẻ lãi con" không thể thoát ra được.
2. Cho Vay Lãi Suất Bao Nhiêu Bị Coi Là Vi Phạm Hình Sự?
2.1 Mức Lãi Suất Trần Theo Bộ Luật Dân Sự
Theo Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015, lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 20%/năm (tương đương khoảng 1,66%/tháng) của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác.
2.2 Điều Kiện Cấu Thành Tội Phạm Hình Sự
Để bị khởi tố về tội cho vay lãi nặng, người cho vay phải thỏa mãn ĐỒNG THỜI 02 điều kiện sau đây (theo Điều 201 Bộ luật Hình sự):
- Mức lãi suất: Lãi suất cho vay gấp 05 lần trở lên mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật Dân sự. Tức là lãi suất cho vay từ 100%/năm trở lên (tương đương 8,33%/tháng trở lên).
- Số tiền thu lợi bất chính: Số tiền lãi thu được vượt mức hợp pháp (phần lãi vượt 20%/năm) đạt từ 30.000.000 đồng trở lên; hoặc dưới 30 triệu nhưng đã bị xử phạt hành chính về hành vi này, hoặc đã bị kết án về tội này chưa được xóa án tích.
Lưu ý: Nếu cho vay với lãi suất 100%/năm nhưng tiền thu lợi bất chính chỉ mới 10 triệu đồng (và chưa bị phạt hành chính) thì chưa cấu thành tội hình sự, mà chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính.
3. Khung Hình Phạt Tội Cho Vay Lãi Nặng
3.1 Khung 1 (Phạt tiền từ 50-200 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm)
Áp dụng khi người phạm tội thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng (hoặc dưới 30 triệu nhưng đã bị xử phạt hành chính/kết án chưa xóa án tích).
3.2 Khung 2 (Phạt tiền từ 200 triệu đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm)
Áp dụng khi người phạm tội thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng trở lên.
Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
4. Các Chiêu Trò Lách Luật Của Tín Dụng Đen
Để đối phó với cơ quan công an, các đường dây tín dụng đen hiếm khi ghi mức lãi suất 100% vào hợp đồng. Chúng sử dụng các chiêu trò:
- Hợp đồng giả cách: Bắt người vay ký hợp đồng bán nhà, bán xe rồi làm hợp đồng thuê lại chính tài sản đó với giá thuê bằng đúng số tiền lãi.
- Chuyển lãi thành các loại phí: Hợp đồng vay ghi lãi 0% hoặc 20%/năm, nhưng người vay phải chịu phí tư vấn hồ sơ, phí quản lý tài khoản... cộng lại lên tới hàng trăm %/năm.
- Viết giấy nhận tiền mua hàng, xin việc: Ép con nợ viết giấy đã nhận tiền để xin việc hoặc mua giùm hàng hóa, nếu không trả sẽ dọa tố cáo ngược lại con nợ tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản".
Tuy nhiên, theo hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao, mọi khoản thu ngoài tiền gốc (dù gọi là phí gì) nếu có mục đích thay thế tiền lãi đều được cộng vào để tính lãi suất thực tế nhằm định tội.
5. Làm Gì Khi Bị Tín Dụng Đen Đe Dọa, Khủng Bố?
Khi lâm vào cảnh nợ nần không có khả năng chi trả và bị nhóm đòi nợ thuê tạt sơn, gọi điện khủng bố người thân, bạn cần làm ngay các bước sau:
- Không hoảng loạn, không làm liều: Tuyệt đối không vay app này để đắp app kia, điều này chỉ khiến bạn chìm sâu vào nợ nần.
- Thu thập chứng cứ: Lưu lại toàn bộ tin nhắn đe dọa, ghi âm cuộc gọi đòi nợ, giữ lại giấy tờ chuyển tiền gốc và tiền lãi, trích xuất camera hình ảnh tạt sơn, ném mắm tôm.
- Làm đơn tố giác tội phạm: Gửi Đơn tố giác tội phạm đến Cơ quan Cảnh sát điều tra (Công an cấp Quận/Huyện) về hành vi Cho vay lãi nặng. Nếu nhóm đòi nợ có hành vi dọa giết, tạt sơn, ghép ảnh bôi nhọ, có thể tố cáo thêm tội Cưỡng đoạt tài sản, Cố ý làm hư hỏng tài sản hoặc Làm nhục người khác.
Theo pháp luật, bạn vẫn phải có nghĩa vụ trả lại số tiền GỐC đã vay, cùng với khoản tiền lãi tính theo mức tối đa pháp luật cho phép (20%/năm). Phần tiền lãi vượt mức bạn đã đóng sẽ được Tòa án tuyên trừ vào nợ gốc hoặc tịch thu sung công quỹ.
Nếu bạn tại Phường Bình Thới, quận 11 cũ, TP.HCM đang là nạn nhân của tín dụng đen, hãy liên hệ Luật sư Huỳnh Tống Ngoan để được tư vấn cách bảo vệ an toàn cho gia đình và hỗ trợ soạn thảo đơn tố cáo đúng luật.
Miễn trừ trách nhiệm: Việc tính toán số tiền thu lợi bất chính trong án cho vay lãi nặng rất phức tạp, cần có sự vào cuộc của công an. Bài viết chỉ mang tính tham khảo. Vui lòng liên hệ Luật sư Huỳnh Tống Ngoan để phân tích hồ sơ.
