1. Thế Nào Là Tội Cố Ý Gây Thương Tích?
Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hành vi cố ý xâm phạm thân thể, sức khỏe của người khác dưới dạng vật chất (đánh đập, đâm chém, tạt axit...). Tội phạm này được quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).
Thực tế tại Phường Bình Thới, quận 11 cũ, TP. Hồ Chí Minh, các vụ xô xát, đánh nhau do mâu thuẫn sinh hoạt, nhậu nhẹt, va chạm giao thông thường xuyên xảy ra. Nếu không kiềm chế, một phút nóng giận có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, người bị thương tật, kẻ đối diện với án tù.
2. Điều Kiện Khởi Tố Tội Cố Ý Gây Thương Tích
2.1 Tỷ Lệ Thương Tật Từ 11% Trở Lên
Theo quy định chung của Điều 134, người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể (tỷ lệ thương tật) từ 11% trở lên thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cơ quan Cảnh sát điều tra sẽ tiến hành khởi tố vụ án sau khi có Kết luận giám định pháp y.
2.2 Tỷ Lệ Thương Tật Dưới 11% Vẫn Bị Khởi Tố Khi Nào?
Dù tỷ lệ thương tật dưới 11% (thậm chí chỉ 1-2%), người thực hiện hành vi vẫn bị khởi tố hình sự nếu thuộc một trong các tình tiết định khung sau:
- Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm (dao, rựa, tuýp sắt, mã tấu, gạch đá...);
- Dùng a-xít nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm;
- Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau;
- Phạm tội đối với ông, bà, cha, mẹ, thầy giáo, cô giáo, người nuôi dưỡng, chữa bệnh cho mình;
- Có tổ chức (có sự phân công, bàn bạc từ trước);
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
- Có tính chất côn đồ (đánh người không có lý do hoặc lý do nhỏ nhặt);
- Thuê gây thương tích hoặc gây thương tích thuê.
Chính vì quy định này, nhiều vụ đập nhau bằng mũ bảo hiểm, gạch đá dù chỉ gây xước xát nhẹ (tỷ lệ 2%) vẫn bị khởi tố hình sự vì sử dụng "hung khí nguy hiểm" hoặc có tính chất côn đồ.
3. Các Khung Hình Phạt Tội Cố Ý Gây Thương Tích
Điều 134 Bộ luật Hình sự quy định 6 khung hình phạt tương ứng với mức độ thương tật và các tình tiết tăng nặng:
3.1 Khung 1: Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm
Áp dụng khi gây thương tích từ 11% đến 30%, hoặc dưới 11% nhưng thuộc các tình tiết đặc biệt (dùng hung khí, côn đồ... như đã nêu ở mục 2.2).
3.2 Khung 2: Phạt tù từ 02 năm đến 06 năm
Áp dụng khi: gây thương tích từ 31% đến 60%; hoặc gây thương tích từ 11% đến 30% nhưng thuộc các tình tiết đặc biệt (dùng hung khí, côn đồ, có tổ chức...).
3.3 Khung 3: Phạt tù từ 05 năm đến 10 năm
Áp dụng khi: gây thương tích từ 61% trở lên (nếu không thuộc trường hợp đặc biệt); hoặc gây thương tích từ 31% đến 60% nhưng thuộc tình tiết đặc biệt (dùng hung khí, côn đồ...).
3.4 Khung 4: Phạt tù từ 07 năm đến 14 năm
Áp dụng khi: gây thương tích từ 61% trở lên và thuộc tình tiết đặc biệt (dùng hung khí, côn đồ...); hoặc làm chết người (1 người).
3.5 Khung 5: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân
Áp dụng khi: làm chết 02 người trở lên; hoặc gây thương tích từ 61% trở lên cho 02 người trở lên và thuộc tình tiết đặc biệt; hoặc dùng a-xít, hóa chất làm biến dạng khuôn mặt nạn nhân.
4. Khởi Tố Theo Yêu Cầu Của Bị Hại Và Rút Đơn
Theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, tội cố ý gây thương tích thuộc Khoản 1 Điều 134 (khung phạt cải tạo không giam giữ hoặc tù 06 tháng đến 03 năm) thuộc trường hợp chỉ khởi tố khi có yêu cầu của bị hại.
Nếu thuộc Khoản 1, sau khi vụ án khởi tố, nếu hai bên thỏa thuận bồi thường xong và người bị hại rút đơn yêu cầu khởi tố tự nguyện, cơ quan chức năng sẽ đình chỉ vụ án, người đánh sẽ không bị đi tù.
Lưu ý quan trọng: Nếu hành vi rơi vào Khoản 2 trở lên (ví dụ dùng dao chém gây thương tích 35%), thì dù bị hại có làm đơn xin bãi nại, rút đơn khởi tố, cơ quan Công an vẫn tiếp tục khởi tố và xét xử vụ án. Đơn bãi nại lúc này chỉ có tác dụng là một tình tiết giảm nhẹ hình phạt.
5. Trách Nhiệm Bồi Thường Dân Sự
Ngoài chịu hình phạt tù, người phạm tội phải bồi thường thiệt hại cho nạn nhân, bao gồm:
- Chi phí cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe (tiền viện phí, thuốc men, xe cấp cứu);
- Thu nhập thực tế bị mất của người bị hại trong thời gian điều trị;
- Chi phí và phần thu nhập bị mất của người chăm sóc bệnh nhân;
- Tiền bù đắp tổn thất về tinh thần (tối đa không quá 50 tháng lương cơ sở).
6. Luật Sư Hình Sự Có Thể Hỗ Trợ Gì?
- Đối với Bị hại: Luật sư hướng dẫn thủ tục nộp đơn yêu cầu giám định thương tật, kiến nghị khởi tố đúng khung hình phạt, bảo vệ quyền lợi tại Tòa để yêu cầu mức bồi thường dân sự cao nhất.
- Đối với Bị can: Luật sư tham gia bào chữa, phân tích các yếu tố dẫn đến lỗi hỗn hợp (nếu bị hại có lỗi kích động trước), khiếu nại nếu Kết luận giám định thương tật không khách quan, đàm phán bồi thường để lấy đơn bãi nại, xin Tòa án cho hưởng Án treo hoặc giảm nhẹ hình phạt.
Khi xảy ra xô xát dẫn đến thương tích tại Phường Bình Thới, quận 11 cũ, TP.HCM, các bên cần hết sức bình tĩnh và tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý. Hãy liên hệ Luật sư Huỳnh Tống Ngoan để được tư vấn xử lý khôn khéo và đúng luật.
Miễn trừ trách nhiệm: Mọi vụ án cố ý gây thương tích đều phụ thuộc vào kết quả giám định y khoa và bối cảnh xảy ra sự việc. Bài viết chỉ cung cấp các quy định chung. Vui lòng liên hệ Luật sư Huỳnh Tống Ngoan để được bảo vệ kịp thời.
