1. Án Tích Và Xóa Án Tích Là Gì?
Án tích là hậu quả pháp lý của việc một người bị Tòa án kết án hình sự bằng bản án đã có hiệu lực pháp luật. Người có án tích sẽ bị hạn chế một số quyền lợi nhất định (như không được xuất khẩu lao động, không được làm một số ngành nghề đặc thù, nếu tái phạm sẽ bị coi là tái phạm nguy hiểm).
Xóa án tích là việc pháp luật công nhận một người từng bị kết án coi như chưa bị kết án, sau khi họ đã chấp hành xong bản án và trải qua một khoảng thời gian thử thách nhất định mà không phạm tội mới. Căn cứ pháp lý: Chương X Bộ luật Hình sự 2015.
Nhiều người dân tại Phường Bình Thới, quận 11 cũ, TP. Hồ Chí Minh từng vấp ngã trong quá khứ, nay muốn làm hồ sơ xin việc, đi nước ngoài nhưng lại vướng Phiếu lý lịch tư pháp ghi "Có án tích". Việc nắm rõ thời hạn và làm thủ tục xóa án tích là bước quan trọng để làm lại cuộc đời.
2. Các Trường Hợp Xóa Án Tích Theo Luật Hình Sự
2.1 Đương Nhiên Được Xóa Án Tích
Theo Điều 70 Bộ luật Hình sự, phần lớn tội phạm (trừ các tội xâm phạm an ninh quốc gia, phá hoại hòa bình) thuộc diện đương nhiên được xóa án tích.
Điều kiện: Người bị kết án đã chấp hành xong hình phạt chính, hình phạt bổ sung (đóng tiền phạt, án phí, bồi thường dân sự) và không phạm tội mới trong các thời hạn sau:
- 01 năm: Trong trường hợp bị phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, phạt tù nhưng được hưởng án treo.
- 02 năm: Trong trường hợp bị phạt tù đến 05 năm.
- 03 năm: Trong trường hợp bị phạt tù từ trên 05 năm đến 15 năm.
- 05 năm: Trong trường hợp bị phạt tù từ trên 15 năm, tù chung thân hoặc tử hình đã được giảm án.
2.2 Xóa Án Tích Theo Quyết Định Của Tòa Án
Áp dụng đối với người bị kết án về các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội phá hoại hòa bình, chống loài người. Tòa án sẽ xem xét tính chất tội phạm, thái độ cải tạo để quyết định việc xóa án tích. Thời hạn thử thách cho nhóm này thường dài hơn, từ 03 năm đến 07 năm.
2.3 Xóa Án Tích Trong Trường Hợp Đặc Biệt
Nếu người bị kết án có biểu hiện tiến bộ rõ rệt và đã lập công, được cơ quan nhà nước đề nghị, thì có thể được Tòa án xóa án tích sớm hơn, nhưng thời hạn đã qua phải bảo đảm ít nhất một phần ba (1/3) thời hạn quy định.
3. Án Treo Và Người Dưới 18 Tuổi Có Bị Án Tích Không?
3.1 Người Được Hưởng Án Treo
Người bị kết án tù nhưng cho hưởng án treo vẫn bị ghi án tích. Tuy nhiên, thời hạn xóa án tích của án treo rất ngắn: chỉ cần vượt qua thời gian thử thách và thêm 01 năm kể từ khi chấp hành xong bản án (không phạm tội mới, đóng đủ án phí) thì đương nhiên được xóa án tích.
3.2 Người Dưới 18 Tuổi Phạm Tội
Chính sách nhân đạo của pháp luật ưu ái người chưa thành niên: Theo Điều 107 Bộ luật Hình sự 2015, người dưới 18 tuổi bị kết án được coi là không có án tích nếu thuộc một trong các trường hợp:
- Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi;
- Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi bị kết án phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù nhưng được hưởng án treo.
Nếu họ bị phạt tù giam, thời hạn để đương nhiên xóa án tích chỉ bằng một phần hai (1/2) thời hạn của người lớn.
4. Thủ Tục Cập Nhật Thông Tin Xóa Án Tích
Hiện nay, đối với trường hợp "Đương nhiên xóa án tích", cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp (Sở Tư pháp) có trách nhiệm tự động cập nhật tình trạng. Tuy nhiên, trên thực tế, người dân cần chủ động nộp hồ sơ xin cấp Phiếu Lý lịch tư pháp (LLTP) số 1 để được xác nhận "Không có án tích".
4.1 Hồ Sơ Cần Chuẩn Bị
- Tờ khai yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp;
- Bản sao y CMND/CCCD/Hộ chiếu của người yêu cầu;
- Bản sao Bản án của Tòa án (nếu bản án bị mất, phải xin trích lục tại Tòa án đã tuyên);
- Giấy chứng nhận chấp hành xong án phạt tù (do Trại giam cấp);
- Biên lai thu tiền án phí, tiền bồi thường, hoặc Giấy xác nhận kết quả thi hành án dân sự (chứng minh đã nộp đủ tiền phạt, án phí).
4.2 Nơi Nộp Hồ Sơ
Nộp hồ sơ trực tiếp tại Sở Tư pháp nơi đăng ký thường trú. Nếu không có thường trú, nộp tại Sở Tư pháp nơi tạm trú. Hiện nay nhiều tỉnh thành, bao gồm TP.HCM, cho phép nộp hồ sơ xin cấp LLTP trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia (hoặc ứng dụng VNeID).
Nếu đủ điều kiện, Sở Tư pháp sẽ cấp Phiếu Lý lịch tư pháp số 1 với kết luận: "Không có án tích". Lúc này, người dân hoàn toàn là một công dân trong sạch về mặt tư pháp.
5. Lời Khuyên Của Luật Sư Để Xóa Án Tích Nhanh Chóng
- Giữ cẩn thận biên lai thi hành án: Rất nhiều người ra tù là bỏ hết giấy tờ, quên đóng 200.000đ án phí sơ thẩm. 10 năm sau xin lý lịch tư pháp vẫn báo "Có án tích" chỉ vì chưa đóng số tiền này. Hãy lưu giữ Biên lai thu tiền án phí và bồi thường của Chi cục Thi hành án dân sự.
- Làm ngay thủ tục khi đủ hạn: Đừng đợi đến khi cần xin việc, xin visa mới đi làm thủ tục vì việc xác minh án tích tại trung ương và địa phương thường mất từ 15 đến 30 ngày làm việc.
Bạn cư trú tại Phường Bình Thới, quận 11 cũ, TP.HCM và gặp khó khăn trong việc xin xác nhận "Không có án tích" do thất lạc giấy tờ bản án, biên lai thi hành án? Hãy liên hệ Luật sư Huỳnh Tống Ngoan để được hướng dẫn xin trích lục tài liệu và đại diện nộp hồ sơ nhanh chóng.
Miễn trừ trách nhiệm: Các mốc thời gian xóa án tích có thể thay đổi đối với người tái phạm nguy hiểm hoặc phạm nhiều tội. Vui lòng liên hệ Luật sư Huỳnh Tống Ngoan để được tính toán thời gian chính xác cho hồ sơ của bạn.
